Izimpawu zeTundra, Isimo Sezulu, Izitshalo, Izilwane nokunye

  • I-tundra iyi-biome ebandayo enezimila ezingandile, ikakhulukazi ama-lichens, mosses nezihlahla eziphansi.
  • Kunezinhlobo ezintathu ze-tundra: i-alpine, i-arctic ne-Antarctic, ngayinye enezici ezithile.
  • Isimo sezulu sinzima, amazinga okushisa angafinyelela ku -70°C kanye nesikhathi eside sobumnyama.
  • Ama-ecosystem aseTundra antekenteke futhi asongelwa ukufudumala komhlaba nokungcola.

I-tundra iyindawo enesimo sezulu esibandayo kakhulu kanye nezitshalo ezimbalwa, eziqukethe ikakhulukazi ama-lichen, utshani, ama-mosses, kanye nezihlahla eziphansi. Uma ungathanda ukufunda kabanzi ngezici ze-tundra , sikumema ukuthi uqhubeke nokufunda lokhu okuthunyelwe.

Iyini iTundra?

Ama-tundra acishe abe ugwadule olushisayo, lapho isimo sezulu sibanda kakhulu futhi kukhona imvula encane noma cishe alukho nhlobo, e-tundra kunemimoya enamandla futhi inhlabathi ayinazo izakhi, yingakho izimila zilula, kukhona ukuhlukahluka okuncane kwezinto eziphilayo ezinokwakheka kwezwe lapho okuwukuphela kwento engabonwa iqhwa neqhwa.

Konke lokhu kusho ukuthi i-tundras iwuhlobo lwamathafa angenamithi, lezi zingatholakala ngokuyinhloko enyakatho nenkabazwe, cishe ngasogwini lolwandle i-Atlantic Ocean naseningizimu ye-Antarctica.

Izinhlobo ze-Tundra

Kunezinhlobo ezi-3 eziyinhloko zama-tundra anezici ezihlukene, kodwa umehluko obaluleke kakhulu yilapho akha khona. Lokhu okulandelayo:

  • Alpina: Ama-alpine tundras angatholakala ezintabeni noma kuphi emhlabeni, ezindaweni eziphakeme lapho kungekho zihlahla nhlobo, nalapho inhlabathi ngokuvamile ikhishwa kahle kakhulu.

izici ze-alpine tundra

  • I-Arctic: I-Arctic tundras ingatholakala enyakatho yezwe, ngaphansi kweqhwa le-arctic futhi ingadlulela emaphethelweni amahlathi e-coniferous e-taiga.

izici ze-arctic tundra

  • I-Antarctica: Ngakolunye uhlangothi, i-Antarctic tundra iyona engavamile kakhulu futhi ngokuvamile kunzima ukuyithola, kodwa lezi zitholakala kwezinye iziqhingi, njenge-Kerguelen, i-South Georgia ne-South Sandwich.

izici ze-antarctic tundra

Izimpawu ze-Tundra

Njengoba lolu uhlobo lwemvelo oluthakazelisayo kakhulu noluhlaba umxhwele, olutholakala ezindaweni ezibandayo nezinabantu abambalwa, izici ze-tundra zihlukile kakhulu futhi kunzima kakhulu ukuzithola kwezinye izingxenye zomhlaba.

Indawo kanye nobukhulu beTundra

I-Alpine tundra itholakala ezintabeni ezishisayo nezishisayo zase-Eurasia, futhi ingxenye yeNyakatho Melika. Manje, i-arctic tundra itholakala enyakatho nenkabazwe futhi ihlanganisa i-Alaska, iSiberia, enyakatho yeCanada, eningizimu yeGreenland kanye nogu lwe-arctic yaseYurophu.

Ngakolunye uhlangothi, i-Antarctic tundra itholakala eNingizimu Melika, ikakhulukazi eChile nase-Argentina, naseziqhingini ezingaphansi kwe-subantarctic, njenge-Kerguelen, i-Malvinas, i-South Georgia nezindawo ezincane zogwini lwase-Antarctic.

Ukuhluka kokukhanya kwemini eTundra

I-arctic tundra ithola ukukhanya kwelanga okuncane, ngoba kuye ngobukhulu bendawo, ilanga lizocasha isikhathi eside futhi lingaba yizinyanga ezimbili, isikhathi lapho i-tundra izoba sebumnyameni obuphelele ngesikhathi futhi ihlale ifihliwe, noma kunjalo, ngesikhathi sasehlobo liyakuthola ukukhanya kwelanga, kodwa umfutho walo uphansi.

Isakhiwo Sezimila

Isikhathi lapho ilanga liphuma kuma-tundras, ingaphezulu lomhlabathi kuphela elingancibilika, ngakho-ke lesi yisizathu esikhulu esenza kukhule izitshalo eziqinile kuphela. Kulokhu, izimila ezenzeka e-tundra zakhiwa ikakhulukazi izihlahla notshani.

Umhlabathi kanye ne-Permafrost

Inhlabathi yama-tundra iwuhlobo lwe-gley, okungukuthi, inothile ngensimbi eyinsimbi, evame ukumila emathafeni ezikhukhula. Inhlabathi engaphansi ijwayele ukuhlala iqhwa unyaka wonke, yakha iqhwa elivimbela amanzi emhlabathini, libangele amaxhaphozi, amachibi kanye namachibi.

izici ze-tundra permafrost

Uhlobo lwe-Gley floor

Umhlabathi wohlobo lwe-gley unephesenti elikhulu lensimbi eyinsimbi, yingakho umbala wawo umpunga-luhlaza. Ukuthungwa kwayo ku-tundra kuyi-polygons, imifantu egcwele amanzi kanye nezindunduma ze-peat, lokhu kungenxa yemiphumela yokuguguleka kweqhwa.

Inhlabathi ye-Permafrost

I-Permafrost iyingqimba yomhlabathi ehlala iqhwa unomphela, ayihlali imbozwe yiqhwa, kodwa ihlala iqhwa ngaso sonke isikhathi. I-Permafrost iyisinki yekhabhoni futhi lokhu kuyingozi enkulu, ngoba uma izinga lokushisa likhuphuka, khona-ke i-permafrost izoncibilika futhi lokhu kuzoqala ukusabela kweketanga okungabangela umonakalo omkhulu emhlabeni.

i-peat

I-Peat ingaphezu kwengxenye yesithathu yamalahle, isiponji nokukhanya okungatholakala emhlabathini we-tundra, lokhu kwenzeka ngokubola kwemfucumfucu emhlabathini lapho igcwele izikhukhula, ku-tundra sithola izindawo ezinamaxhaphozi zinkulu kakhulu, okuyinto. yizo ezakha ingxenye enkulu ye-mosaic yale ndawo.

Isimo Sezulu saseTundra

Isimo sezulu se-tundra sihlala singaphansi kweqhwa cishe unyaka wonke, cishe izinyanga eziyi-6 kuya kweziyi-10, ngenxa yokuthi siseduze nezindawo eziphansi. Esifundeni sase-Arctic, izinga lokushisa le-tundra lisukela cishe ku--12° kuya ku--6°C, kodwa ebusika lifinyelela ku--34°C kanti ehlobo lingehla liye ku--3°C.

Kuma-alpine tundras amazinga okushisa angazizwa efudumele, njengoba ehlobo angaba ngu-10° C, nokho, ebusuku ehla ama-degree ambalwa ngaphansi kweziro. Ubusika e-tundra bungabanda kakhulu, bube mnyama, bubude futhi bome, kangangokuthi amazinga okushisa lapha angenakucatshangwa, cishe -70 ° C.

Esikhathini esiningi sonyaka kuba neqhwa, ehlobo isimo sezulu singaba kancane sibe yiqhwa futhi sibe phakathi kuka-28 ° C, ngalesi sikhathi kungase kube nemvula encane kakhulu, izimvula cishe izikhathi eziningi ezinetha endaweni. uhlobo lweqhwa. Ezintaba noma iziqongo, ehlobo zingafinyelela ku-10° C, futhi ebusuku zibe ngaphansi kuka-zero.

i-tundra flora

I-tundra ayinazo izihlahla ngenxa yokushisa kuleyo ndawo, nokho, singathola izinhlobo ezithile zezihlahla eziqhakazayo noma ezinye izinhlobo zezitshalo, okukhona kuzo izinhlobo ezingaba ngu-400 ezahlukene, ngokuvamile lezi zincane, ngaphezu kwezimo zezulu.

Inezinye izimo ezingakuvumeli ukukhula kwezihlahla ezinkulu, njengokuntuleka kwemvula, ukuntuleka kokubola kwezinto eziphilayo, ezingakhiqiza inhlabathi ecebile izakhi, ezidingekayo kakhulu ekukhuleni kwezitshalo, ezikhula kude kakhulu. komunye nomunye.

Ku-arctic tundra kanye ne-subarctic tundra kunezinhlobo zezitshalo ezingaba ngu-1.700, lapho singathola khona utshani nama-liverworts. Izitshalo ezivamile ze-tundra ziyi-mosses, efinyelela cishe ngamasentimitha angu-10 kuphela, okusho ukuthi iphansi kakhulu futhi iseduze nomhlabathi, okubenza bakwazi ukubekezelela imimoya enamandla ngaphandle kokusiphula futhi phakathi nenkathi yasebusika bavikelekile ngaphansi kweqhwa. lokho kuyasibekela.

Ku-tundra singathola nohlobo lwesihlahla esincanyana, njengama-lichens, ngaphezu kwama-heaths, sedges. Izitshalo ze-Cushion nazo zihlala kulawa, atholakala phakathi kwamadwala amatshe, lapho embozwe khona ama-gales aqinile futhi athole kule ndawo indawo efudumele kancane.

Kodwa-ke, e-tundra ezinye izitshalo zizalwa ezikhula endaweni encane kakhulu noma engenawo nhlobo futhi ngesikhathi sasehlobo, zigcwele izimbali eziningi ezincane ze-alpine, ezigcwalisa leyo ndawo emnyama ngokuphila nombala; futhi iyiguqule ibe yindawo eluhlaza okwesibhakabhaka enobulembu, ulele, utshani nezihlahla ezincane.

izici ze-tundra flora

Izimila Zezitshalo

Izitshalo ezikhona e-tundra ngokuvamile zincane kakhulu, zinde, lokhu ngenxa yezizathu ezithile eziyinhloko, izici futhi zibaluleke kakhulu kulezi zindawo:

  • Umhlabathi we-tundra awuqukethe noma yiluphi uhlobo lwezakhamzimba.
  • Izitshalo ezikhula e-tundra, ngenxa yobufushane bazo, zikuthola kulula kakhulu ukumunca ukushisa emhlabathini omnyama, okusiza ukuthi zingaqandi.
  • Lapho izitshalo ze-tundra zizincane, kulapho zivikeleka ngokwengeziwe emimoyeni ebandayo nenamandla, futhi izimpande zazo ziba zifushane kangangokuthi zikhula zibheke eceleni, ngoba azikwazi ukungena ku-permafrost.
  • Ngokuvamile zikhula ngamaqembu, okwenza zikwazi ukuvikelana emakhazeni, kanye nezinhlayiya zeqhwa neqhwa ezidonswa umoya onamandla.
  • Izimila ze-Tundra zakhiwe ngamakhambi angapheli, ama-warbler, ama-lichens, ama-mosses, nezihlahla ezincane.

https://www.youtube.com/watch?v=F6fPzneE8So

Izinhlobo zezitshalo ezivame kakhulu eTundra

  • U-Yagel Mosses: I-Yagel moss uhlobo lwe-lichen oluzalwa e-tundra, lezi zingaphila isikhathi eside esingaphezu kweminyaka engu-500.
  • Igwababa Elimnyama: Inohlobo lwamajikijolo anokunambitheka okumnandi, lesi sitshalo esincane siqukethe izinto zokwelapha.
  • i-lichen jelly: Iwulwembu olukhulu kakhulu oluhlala e-tundra, lungalinganisa phakathi kwamasentimitha ayi-10 no-15.
  • I-Lingonberry: I-Lingonberry isitshalo esincane kakhulu, futhi inamajikijolo amnandi.
  • I-Dwarf Birch: Kuyisitshalo esingafinyelela ku-70 centimeters ukuphakama, yingakho kubhekwa njengohlobo lwe-shrub.

I-Tundra Wildlife

Izilwane zaseTundra zijwayelene ngokomzimba nalolu hlobo lwendawo. Lezi zinhlobo zinoboya obude kanye nengqimba enkulu yamafutha ngaphansi kwesikhumba sazo ezizivikela emakhazeni. Ezinye zalezi zilwane zimhlophe, okuzisiza ukuthi zihlangane neqhwa futhi zibalekele izilwane ezidla ezinye kalula.

izici zezilwane zasendle ze-tundra

Phakathi kwezilwane ezingatholakala e-tundra kukhona ama-reindeer, ama-caribou, onogwaja, izimpungushe zase-Arctic, izimpisi , ama-falcons, izinkabi ze-musk, amabhere ase-polar kanye nezinhlobo ezahlukene zezinyoni; izimvu zamanzi namabhubesi olwandle nawo ahlala ogwini.

Ezinye izinhlobo zezilwane ezihlala e-arctic tundra njengezimpisi, izimpungushe, amabhere amhlophe, ama-loon, ama-seagull, ama-arctic bumblebees, amabhu, izimpukane ezimnyama, ama-lemmings, izingwejeje, onogwaja base-arctic, i-caribou, ama-arvicolins, amagwababa, oklebe nezintethe. Ngenkathi izilwane ze-alpine tundra zingenawo amabhere ase-polar nezinye izilwane ezizalelwa e-Arctic, phakathi kwazo kukhona izimbuzi zasezintabeni, ama-pikas, ama-marmots, izimvu, izimvemvane nezintethe.

Kunezilwane eziningi e-arctic tundra kunase-alpine tundra, ngoba ukudla okuningi kutholakala e-arctic. Ngendlela efanayo okwenzeka ngayo ngezitshalo ze-tundra kuyafana okwenzeka ngezilwane, okusho ukuthi izimo ezimbi ze-tundra zenza ukuhlukahluka okukhulu kwezinhlobo ezingenakwenzeka. Phakathi kwezilwane ezihlala e-tundra, singathola okulandelayo:

  • i-caribou: I-reindeer evela e-tundra ye-hemisphere esenyakatho, nakuba isijwayele ukuhlala endaweni eyizungezile, futhi namuhla le-reindeer ingatholakala eziqhingini ezingaphansi kwe-subantarctic.
  • Ermine: I-Ermine isilwane esincelisayo esincane esidla inyama, esifana ne-weasel ehlala enyakatho ye-United States, eCanada nase-Eurasia.
  • Ibhele elihlala kwiqhwa: Yisilwane esincelisayo esikhulu kunazo zonke esingasithola e-tundra, futhi sitholakala emazweni afana ne-Alaska neCanada, kodwa ngeshwa, lesi silwane okwamanje sisengozini yokushabalala.

izici ze-polar bear tundra

  • Impisi yase-Arctic: Impisi yase-arctic incane kunempisi empunga futhi lesi silwane siphinde siguqule umbala woboya baso ngokuvumelana nenkathi yonyaka, ngaphezu kwalokho lezi zivame ukutholakala ezindaweni ezahlukene ze-Arctic.
  • onogwaja we-polar: Ihlala ezifundeni zase-Alaska, eCanada, eGreenland naseScandinavia, isici esikhethekile kakhulu salesi silwane esincane ukuthi umbala wezinwele zaso uyahlukahluka kuye ngezikhathi zonyaka zonyaka, okusho ukuthi ezinyangeni zasebusika kucacile futhi phakathi nenkathi ubusika buvame ukuba mnyama.
  • Isikhova seqhwa: Le nyoni enkulu eyaziwa kangcono ngokuthi isikhova seqhwa, inezimpaphe ezimhlophe, nakuba ezinsikazini nasezinsizweni ezincane ungabona amabala amnyama esiswini.

Isikhathi sokuzalanisa izilwane zasendle

Esinye sezici eziyinhloko ze-tundra yisikhathi esifushane sokuzalana kwezidalwa eziphilayo ezihlala lapho, lokhu kungenxa yesimo sezulu esibi kakhulu, esingathandi le nqubo ukuthi ihlale isikhathi eside, ngakho-ke inobubanzi bamasonto amafushane kuphela.

Ukuma komhlaba

Sesivele sazi ukuthi i-tundra iyindawo efana nehlane lapho singabona khona amathafa avulekile nezintaba eziningi ezinamadwala . Ehlobo, kungabonakala izitshalo eziningi nezimbali ezithile; nokho, ebusika, indawo imbozwe yiqhwa ngokuphelele.

Mayelana nokuma kwe-Arctic tundra, kuyabonakala ukuthi inhlabathi ihlala iqhwa unyaka wonke, lesi simo saziwa ngokuthi yi-permafrost. Kumele kuqashelwe ukuthi lezi zindawo zingaphansi kosongo oluqhubekayo, ngoba ama-tundras angenye yezindawo ezisengozini kakhulu emhlabeni.

Midnight Sun eTundra

Ilanga laphakathi kwamabili liyisimanga esingasibona e-Antarctic tundra nase-Arctic tundra, lokhu kubangelwa ukusondela kwezigxobo, lapho ezikhathini zasehlobo ilanga lihlala lingaphezu komkhathizwe noma kunalokho licashile, lidale isimangaliso. ubusuku obumhlophe noma lokho okubizwa ngelanga laphakathi kwamabili.

Ubusuku be-Polar eTundra

Ubusuku be-polar be-tundra esikhundleni sento ephambene eyenzeka kusukela elangeni phakathi kwamabili, okungukuthi, ngesikhathi sasebusika, ezindaweni eziseduze nezigxobo ilanga lifihliwe izinsuku, futhi lingahlala kuze kube yizinyanga ezifihliwe, isimo esandayo. ubusuku e-tundra. Ukungabi bikho kwelanga kungenye yezinto eziqinisekisa ukuqhwa kwenhlabathi e-tundra.

Ukubaluleka Kwemvelo kweTundra

Ukubaluleka kwe-tundra kungaphezu kwanoma yini ezindaweni ezihlala iqhwa unomphela, ngoba ngaphansi kune-permafrost, lapho inani elikhulu lekhabhoni livaleleke okuthi, uma likhishwa, lingangcolisa kakhulu umkhathi, njengoba ukuncibilika okwenzeka e-tundra. ehlobo, ingaphezulu kuphela, njengoba okunye kuhlala kuyiqhwa.

izinsongo ze-tundra

Njengoba kushiwo ngenhla, enye yezinsongo eziyinhloko ezikhona e-tundra ihlobene nokufudumala kwembulunga yonke, ngoba ngenxa yalokhu, iqhwa elimhlophe liyancibilika, liphinde lithinte i-tundra, liguqule libe usongo olukhulu ekukhululweni kwekhabhoni eliqukethe. Ngokufanayo, ungqimba lwe-ozone luba buthaka ezindaweni eziseduze nezigxobo, okushiya kukhululekile ukudlula emisebeni ye-ultraviolet ewohlokayo.

Ngaphezu kwalokho, e-tundra kukhona uhlobo lwezitshalo olubizwa ngokuthi i-lichen, oluzwela kakhulu ukungcola, ngoba lungahlala kuphela ezindaweni ezinenani elikhulu le-oxygen, futhi lesi sitshalo siwukudla kwezilwane eziningi ze-tundra, okungukuthi. ukusho ukuthi ukungcoliswa kuzothinta yonke i-ecosystem jikelele.


Engeza njengomthombo okhethwayo ku-Google